Wat is een fork?

Een fork in crypto is een wijziging in het protocol van een blockchain. Stel je een blockchain voor als een spoorweg: bij een blockchain fork splitst het spoor zich in twee richtingen. Soms gaan alle treinen dezelfde kant op (soft fork), en soms ontstaan er twee volledig aparte routes (hard fork).

Forks zijn essentieel voor de ontwikkeling van crypto. Zonder forks zouden blockchains niet kunnen worden verbeterd, bugs niet worden opgelost en nieuwe functies niet worden toegevoegd. Bekende cryptomunten zoals Bitcoin Cash en Ethereum Classic zijn ontstaan door een fork.

Een hard fork is een ingrijpende wijziging van het blockchainprotocol die niet achterwaarts compatibel is. Dat betekent dat alle gebruikers (nodes) moeten upgraden naar de nieuwe versie van de software. Wie dat niet doet, blijft op de oude blockchain zitten.

Het resultaat: twee aparte blockchains die onafhankelijk van elkaar verder gaan. Vaak ontstaat er bij een hard fork een compleet nieuwe cryptomunt.

Een hard fork vindt meestal plaats wanneer:

• Er een groot meningsverschil is binnen de community over de richting van het project
• Er een ernstige beveiligingsfout of hack is die hersteld moet worden
• Er fundamentele technische verbeteringen nodig zijn die niet achterwaarts compatibel zijn

Een soft fork is een minder ingrijpende wijziging van het protocol die wel achterwaarts compatibel is. Oude nodes herkennen de nieuwe blokken nog steeds als geldig, ook zonder upgrade.

Bij een soft fork hoeft slechts een meerderheid van de miners of validators de update te accepteren. De blockchain splitst niet permanent op, en er ontstaat geen nieuwe munt.

Soft forks worden vaak gebruikt voor:

• Kleine technische verbeteringen en optimalisaties
• Beveiligingsupdates
• Het toevoegen van nieuwe functies zonder de bestaande regels te breken

Het belangrijkste verschil zit in compatibiliteit. Bij een hard fork moet iedereen updaten, bij een soft fork is dat optioneel. Hieronder een overzicht:

Bitcoin Cash (hard fork, augustus 2017)

Dit is een van de bekendste hard forks ooit. Een deel van de Bitcoin-community vond dat de blokgrootte van 1 MB te klein was voor het groeiende aantal transacties. Ze wilden de blokgrootte verhogen naar 8 MB om meer transacties per blok mogelijk te maken.

Omdat er geen consensus was, ontstond op blok #478.559 een splitsing. Bitcoin (BTC) ging verder met 1 MB-blokken, terwijl Bitcoin Cash (BCH) startte met 8 MB-blokken.

Ethereum Classic (hard fork, juli 2016)

In 2016 werd The DAO, een decentraal investeringsfonds op de Ethereum-blockchain, gehackt. Ongeveer $60 miljoen aan ETH werd gestolen door een bug in het smart contract. De Ethereum-community stemde met 89% voor een hard fork om de hack terug te draaien.

Het resultaat: de nieuwe keten werd Ethereum (ETH), terwijl de originele keten doorging als Ethereum Classic (ETC) voor wie vond dat de blockchain onveranderbaar moest blijven.

SegWit (soft fork, augustus 2017)

Segregated Witness (SegWit) was een soft fork op het Bitcoin-netwerk. Deze update loste een bug op die het netwerk kwetsbaar maakte voor bepaalde aanvallen en verhoogde tegelijkertijd de capaciteit van blokken. Omdat het een soft fork was, hoefden niet alle nodes te updaten en bleef er een blockchain bestaan.

Forks spelen een cruciale rol in de ontwikkeling van cryptomunten. Ze zorgen ervoor dat blockchains zich kunnen aanpassen aan nieuwe eisen en technologische ontwikkelingen.

Zonder forks zou er geen manier zijn om:

• Beveiligingsproblemen op te lossen
• De schaalbaarheid te verbeteren (meer transacties per seconde)
• Nieuwe functies toe te voegen, zoals smart contracts of verbeterde privacyfuncties
• De community een stem te geven over de richting van een project

Forks zijn dus geen teken van zwakte, maar juist van een gezond en actief ecosysteem. Ze geven ontwikkelaars en gebruikers de mogelijkheid om mee te beslissen over de toekomst van een blockchain.

Als je crypto bezit op het moment van een hard fork, ontvang je in principe munten op beide ketens. Dat klinkt aantrekkelijk, maar er zijn een paar dingen waar je op moet letten:

• Bewaar je crypto in een eigen wallet. Als je munten op een exchange staan, bepaalt het platform of je de nieuwe munten krijgt. Bij een hardware wallet heb je zelf controle via je private keys.
• Wacht af voor je handelt. Direct na een fork is er vaak veel volatiliteit en onzekerheid. Het is verstandig om even te wachten tot het stof is gedaald.
• Let op replay attacks. Bij sommige hard forks zonder replay protection kan een transactie op de ene keten automatisch worden uitgevoerd op de andere keten. Wees hier voorzichtig mee.

Bij een soft fork verandert er voor jou als houder meestal niets. Je hoeft geen actie te ondernemen en je munten blijven gewoon geldig.