Bankgarantie: wat is het en hoe werkt het?

Wanneer je een woning koopt, vereist de verkoper doorgaans dat je 10% van de koopsom als garantie op de rekening van de notaris stort.

Deze waarborgsom wordt aan de notaris overgemaakt als extra veiligheidsmaatregel en wordt beheerd in een depot.

Als de koop doorgaat, wordt de waarborgsom in mindering gebracht op de totale koopsom.

Dit is vaak een flink bedrag om in één keer op tafel te leggen. Bij een gemiddelde koopwoning van €400.000 gaat het om €40.000. Lang niet iedereen beschikt over dit kapitaal.

In plaats van deze waarborgsom met eigen geld te betalen, kun je dit ook regelen met een bankgarantie. Je tekent hiervoor een overeenkomst met de bank.

Mocht de bank de waarborgsom moeten betalen aan de verkoper omdat je de verplichting niet nakomt, dan ben je het gewaarborgde bedrag schuldig aan de bank.

Een bankgarantie is een schriftelijke verklaring van de bank waarin zij garandeert een bepaald bedrag aan de begunstigde te betalen als de opdrachtgever zijn verplichtingen niet nakomt.

Bij het kopen van een huis betekent dit dat je hypotheekverstrekker garant staat voor de waarborgsom van 10%. Zo hoef je dit bedrag niet zelf op de rekening van de notaris te storten.

De bankgarantie kan ook gebruikt worden voor andere transacties of overeenkomsten waar een waarborgsom of aanbetaling vereist is, bijvoorbeeld bij zakelijke contracten of huurovereenkomsten.

Het verschil tussen een bankgarantie en een waarborgsom zit in wie het geld beheert:

Waarborgsom: je maakt 10% van de koopsom over naar de rekening van de notaris. Het geld staat daadwerkelijk op de derdenrekening van de notaris tot de overdracht.

Bankgarantie: je maakt geen geld over. De bank verklaart schriftelijk dat zij het bedrag zullen betalen als dat nodig is. Je geld blijft op je eigen rekening staan.

Voor de verkoper maakt het niet uit: in beide gevallen is er zekerheid dat het bedrag beschikbaar is. Voor jou als koper is een bankgarantie handig als je niet genoeg spaargeld hebt om 10% van de koopsom direct over te maken.

Een bankgarantie aanvragen kost geld. De kosten bestaan meestal uit:

De kosten bedragen bij de meeste hypotheekverstrekkers ongeveer 1% van de waarborgsom.

Sommige geldverstrekkers hanteren een lager percentage of rekenen helemaal geen kosten. De kosten worden doorgaans verrekend via de notaris bij het passeren van de hypotheek.

Ook als de koop gewoon doorgaat en de bank niets hoeft uit te keren, betaal je voor de garantie.

De kosten van een bankgarantie zijn niet aftrekbaar van de inkomstenbelasting. De bankgarantie is namelijk geen financieringskosten in de zin van de wet, maar een garantiekosten.

Wel zijn de kosten van een bankgarantie onderdeel van de zogenaamde 'kosten koper' (k.k.). Andere kosten koper, zoals de overdrachtsbelasting en notariskosten voor de leveringsakte, zijn evenmin aftrekbaar.

De notariskosten voor de hypotheekakte zijn overigens wel aftrekbaar, net als de advies- en bemiddelingskosten voor je hypotheek. Dit wordt soms verward met de bankgarantiekosten.

Kort samengevat: de bankgarantie betaal je uit eigen zak en kun je niet terugkrijgen via de belastingaangifte.

Voor het aanvragen van een bankgarantie gelden bepaalde voorwaarden:

De bankgarantie wordt over het algemeen uitsluitend afgegeven door de bank of hypotheekverstrekker waar je de hypotheek afsluit. Je kunt dus niet zomaar bij een willekeurige bank aankloppen.

De geldigheidsduur van de bankgarantie verschilt per bank, maar wordt altijd vastgelegd in het koopcontract. Is de geldigheidsduur verstreken, dan kan de verkoper hier geen aanspraak meer op maken.

De bank heeft doorgaans een tot twee weken nodig om de bankgarantie te regelen. Houd hier rekening mee bij het plannen van je huisaankoop.

Een bankgarantie is meestal goedkoper dan een persoonlijke lening. Bovendien kun je via de bank meer op maat te werk gaan.

Je hoeft de garantie niet zelf te regelen bij de bank, mits je een goede hypotheekadviseur hebt.

Er zijn echter wel enkele zaken waarop je moet letten bij het afsluiten van een bankgarantie.

Waarop moet ik letten bij een bankgarantie?

Bij een huurder/verhuurder-situatie kun je in de problemen komen wanneer je als huurder het pand verlaat.

De begunstigde (in dit geval de verhuurder) ontvangt het contract van de bankgarantie. Zolang dit contract in het bezit is van de begunstigde, kan deze aanspraak maken op de uitbetaling van de waarborgsom.

Wanneer je als huurder vertrekt, wil je uiteraard dat de bankgarantie vervalt. Je moet namelijk de doorlopende kosten blijven betalen zolang het contract niet vervalt en bent verplicht voldoende saldo aan te houden op je rekening.

De verhuurder heeft echter geen belang meer bij deze relatie en doet mogelijk geen moeite de (oude) bankgarantie terug te sturen. De verhuurder kan bovendien wanneer hij wil een beroep doen op de garantie, ook nu hij daar geen redelijke grond meer voor heeft.

Dit is het grootste risico van de bankgarantie: de verantwoordelijkheid ligt niet geheel bij de opdrachtgever en je bent volledig afhankelijk van de begunstigde.

Let dus goed op dat je ook de afloop van de overeenkomst goed regelt.

Het is mogelijk dat de koop wegens omstandigheden niet doorgaat of dat je (tijdelijk) moet afzien van de aankoop.

In dat geval is het belangrijk dat je je kunt beroepen op de ontbindende voorwaarden. Er zijn twee mogelijke scenario's:

Wanneer de koop gewoon doorgaat, zijn er geen extra stappen die je moet ondernemen.

Heb je met eigen kapitaal 10% aan de notaris betaald, dan wordt dit bedrag in mindering gebracht op de totale koopsom.

Maak je gebruik van een bankgarantie, dan hoef je de waarborgsom niet daadwerkelijk over te maken. De bankgarantie vervalt zodra de overdracht bij de notaris is afgerond.

Je betaalt wel de kosten die in rekening worden gebracht voor het regelen van de garantie. Deze kosten worden verrekend via de notaris.

Je vraagt je misschien af of een bankgarantie wordt geregistreerd bij het BKR.

Een bankgarantie wordt niet geregistreerd bij het BKR. Net als hypotheken en studieleningen bij DUO wordt een bankgarantie niet als consumentenkrediet beschouwd. Alleen een betalingsachterstand van minstens 120 dagen op een hypotheek leidt tot een BKR-registratie.

Je hoeft je dus geen zorgen te maken dat het regelen van een bankgarantie invloed heeft op je BKR-registratie.

Naast particuliere bankgaranties bij woningaankoop bestaan er ook zakelijke bankgaranties. Deze worden ingezet bij bedrijfstransacties, aanbestedingen of huurcontracten voor bedrijfspanden.

Bij een zakelijke bankgarantie staat de bank garant richting je handelspartner dat je een afgesproken bedrag kunt betalen. De kosten zijn vergelijkbaar: meestal een percentage van het gegarandeerde bedrag, afhankelijk van het risicoprofiel van je bedrijf.

Voor meer informatie over zakelijke bankgaranties kun je terecht bij je eigen bank of op het Ondernemersplein van de overheid.

Niet elke hypotheekverstrekker biedt zelf een bankgarantie aan. In dat geval kun je terecht bij Nationale Waarborg, een organisatie die bankgaranties verstrekt in samenwerking met BNP Paribas.

De kosten bij Nationale Waarborg bedragen 0,9% van het garantiebedrag met een minimum van €100. Dat is iets goedkoper dan de gemiddelde 1% die banken zelf rekenen.

Sommige hypotheekadviseurs werken met vaste tarieven. Zo betaal je bij bepaalde aanbieders een vast bedrag van rond de €335, ongeacht de hoogte van de waarborgsom.

Bij Nationale Waarborg kun je ook een extra verzekering afsluiten op de bankgarantie. Voor ongeveer €25 extra ben je verzekerd als de koop na het verlopen van de ontbindende voorwaarden toch niet doorgaat. De bank verhaalt het bedrag dan niet op jou.

De makkelijkste manier om een bankgarantie te regelen is door een hypotheekadviseur in te schakelen. Deze regelt de bankgarantie als onderdeel van het hypotheektraject.

Het is ook mogelijk om zelf een bankgarantie aan te vragen bij je bank of hypotheekverstrekker. In sommige gevallen kun je dit online regelen.

Houd er rekening mee dat de bank doorgaans een tot twee weken nodig heeft om de bankgarantie af te geven. Plan dit dus ruim voor de datum waarop de waarborgsom gestort moet zijn.

Wil je liever een persoonlijke lening of zakelijke lening aanvragen? Vergelijk dan direct de beste opties op Financer.