Wat is het verschil tussen een ETF en een beleggingsfonds?

Veel beginnende beleggers twijfelen tussen ETF's en beleggingsfondsen. Ze lijken op het eerste gezicht hetzelfde: je stopt geld in een mandje met aandelen, obligaties of andere beleggingen.

Toch zijn er flinke verschillen in kosten, handel, transparantie en rendement. In dit artikel leggen we uit hoe ETF's en beleggingsfondsen werken, wat de concrete kostenverschillen zijn en welke optie voor jou het slimst is.

Een ETF (Exchange Traded Fund) is een beleggingsfonds dat op de beurs wordt verhandeld, net als een aandeel. Je koopt en verkoopt het via je broker, en de koers beweegt de hele dag mee met de markt.

De meeste ETF's zijn passief beheerd. Dat betekent dat ze een index volgen, zoals de AEX, S&P 500 of MSCI World. Er zit geen fondsmanager achter die actief keuzes maakt. Door dat passieve karakter zijn de kosten laag: de meeste ETF's rekenen een TER (Total Expense Ratio) van 0,05% tot 0,30% per jaar.

Voorbeelden van populaire ETF's in Nederland zijn de iShares Core MSCI World (TER 0,20%), Vanguard FTSE All-World (TER 0,22%) en de iShares AEX (TER 0,30%).

Een beleggingsfonds koop je niet op de beurs, maar rechtstreeks bij de fondsaanbieder of via je bank. De koers wordt eenmaal per dag vastgesteld op basis van de intrinsieke waarde (NAV) van alle onderliggende beleggingen.

Bij veel beleggingsfondsen probeert een fondsmanager actief de markt te verslaan. Die manager selecteert zelf aandelen, obligaties of andere instrumenten waarvan hij of zij verwacht dat ze beter presteren dan het gemiddelde. Door dat actieve beheer zijn de kosten hoger: gemiddeld betaal je 1% tot 2% per jaar aan beheerkosten.

Voorbeelden zijn het NN Enhanced Index Sustainable Equity Fund, Robeco ONE Balanced en het ABN AMRO Multi-Manager Funds aandelenfonds.

Hieronder vind je een overzicht van de vijf grootste verschillen tussen ETF's en beleggingsfondsen.

Het kostenverschil is het meest impactvolle verschil voor je rendement op de lange termijn. Een ETF met een TER van 0,20% kost je op jaarbasis €20 per €10.000 belegd vermogen. Een actief beleggingsfonds met 1,5% TER kost je €150 over hetzelfde bedrag. Dat is 7,5 keer zoveel.

Over 20 jaar maakt dat een enorm verschil. Stel je belegt maandelijks €200 met een gemiddeld rendement van 7% per jaar:

• Met een ETF (0,20% kosten): je eindigt met circa €98.400
• Met een actief fonds (1,50% kosten): je eindigt met circa €86.600

Dat scheelt ruim €11.000, alleen door het verschil in kosten. Je rendement is hetzelfde, maar je houdt minder over door hogere beheervergoedingen.

De grote belofte van actief beheerde beleggingsfondsen is dat een slimme fondsmanager de markt kan verslaan. In de praktijk lukt dat zelden.

Uit de SPIVA Europe Scorecard (S&P Dow Jones Indices) blijkt dat over een periode van 10 jaar meer dan 80% van de actief beheerde aandelenfondsen hun benchmark niet verslaat. Na aftrek van kosten presteren de meeste fondsen dus slechter dan een simpele ETF die dezelfde index volgt.

Morningstar bevestigt dit: in de periode juli 2024 tot juni 2025 presteerde slechts 33% van de actief beheerde fondsen beter dan passieve alternatieven na kosten.

Dat betekent niet dat actief beheer waardeloos is. Er zijn fondsen die het consistent goed doen, vooral in specifieke nichemarkten. Maar gemiddeld genomen is passief beleggen via ETF's goedkoper en levert het netto meer op.

Nee. Een indexfonds en een ETF lijken veel op elkaar, want allebei volgen ze een index. Het verschil zit in hoe je ze koopt.

Een ETF koop je op de beurs via je broker. De koers verandert continu tijdens de handelsdag. Een indexfonds koop je bij de fondsaanbieder (zoals Northern Trust of Vanguard via je bank), en de koers wordt eenmaal per dag vastgesteld.

Qua kosten zitten ze dicht bij elkaar. Bij sommige banken kun je indexfondsen zonder transactiekosten kopen, terwijl je bij een ETF wel handelskosten betaalt. Aan de andere kant zijn ETF's flexibeler: je kunt ze op elk moment verkopen.

Voor langetermijnbeleggers die maandelijks automatisch inleggen, kan een indexfonds praktischer zijn. Als je flexibiliteit wilt en zelf het moment van aan- en verkoop bepaalt, is een ETF handiger.

In Nederland vallen zowel ETF's als beleggingsfondsen onder box 3 (vermogensrendementsheffing). De Belastingdienst gaat uit van een fictief rendement over je vermogen boven de vrijstelling (€57.000 per persoon in 2026).

Voor de belasting maakt het dus niet uit of je in een ETF of beleggingsfonds belegt. Wel kan het type fonds invloed hebben op de dividendbelasting. Bij sommige ETF's wordt dividendbelasting niet automatisch teruggevorderd, terwijl beleggingsfondsen dit intern kunnen regelen. Let hier op bij je keuze.

Een ETF is de betere keuze als je:

• lage kosten belangrijk vindt
• breed gespreid wilt beleggen via een index
• zelf wilt bepalen wanneer je koopt en verkoopt
• transparantie wilt over wat er in je fonds zit
• voor de lange termijn belegt en niet actief wilt handelen

Een beleggingsfonds kan interessant zijn als je:

• gelooft dat een fondsmanager de markt kan verslaan in een specifieke niche
• wilt beleggen in minder liquide markten (opkomende markten, specifieke sectoren)
• via je bank automatisch maandelijks wilt inleggen zonder zelf orders te plaatsen
• geen beleggingsrekening bij een aparte broker wilt openen